Recensie ‘Zijwaarts springen’ van Wouter van Heiningen

Een recensie van Wouter van Heiningen, 23 december 2015:

Van Méland Langeveld kreeg ik de bundel ‘Zijwaarts springen’. Een bundel die op een bijzondere manier tot stand kwam, maar daarover straks meer.
Méland Langeveld is (tekst)schrijver, redacteur en dichter. Langeveld deed meerdere malen mee met de Turing gedichtenwedstrijd. Zes gedichten in deze bundel eindigden hoog in de Turingprijs-ranglijst. Gedichten uit de edities van 2012, 2013 en 2014 en ongetwijfeld zal ook dit jaar zijn naam niet ontbreken op de ranglijst (als hij weer meedoet) want zijn poëzie heeft een heel eigen toon.

Uit eerdere besprekingen van zijn gedichten door de Turingprijs-redactie: ‘Fantasie en werkelijkheid lopen door elkaar heen, vooral als er een vergelijking wordt gemaakt tussen een vader die lispelt en meubelen die praten.’
Maar ook: ‘zeer ontroerende, beeldende beschrijving van de relatie tot een dementerende ouder. Nergens wordt dit gedicht zeemzoet – wat met een gevoelige thematiek niet gemakkelijk te vermijden is.’

De verwachtingen voor lezing waren dan ook hoog gespannen bij mij. Dan als eerste de bundel. Deze is een gevolg van het feit dat Langeveld in de zomer van 2015 de eerste prijs bij de door uitgeverij aquaZZ georganiseerde gedichtenwedstrijd, won.
Als prijs werd deze bundel uitgegeven. Mooi vormgegeven door Angélique Kersten en opgedragen aan Leonie en Roos. De bundel is ingedeeld in zes hoofdstukken met titels als: ‘Huilend leeg landschap’, ‘Sleetse loper naar het avondland’ en ‘Lepe ogen van de melancholieke koe’. Dit zijn mijns inziens willekeurig gekozen titels, ik heb tenminste geen directe link kunnen vinden met de gedichten die na de hoofdstuktitels volgden en de titel van een desbetreffend hoofdstuk. Overigens vind ik dit totaal geen probleem, misschien zie ik iets over het hoofd, misschien zijn het slechts vehikels om enige structuur aan te brengen in de bundel.

Uit deze titels komt al naar voren wat voor soort dichter Méland Langeveld is, wat ik een bijvoeglijke naamwoordendichter zou noemen. Dat is overigens zeker niet altijd een negatieve connotatie. In het geval van Langeveld zeker niet. Juist door de ongebruikelijke manier van toepassen. Voorbeeld: ‘Het vochtig ruisen van rul water’, ‘Fris gewassen sneeuw’ en ‘onverschillige regen’. Juist door het gebruik van dit soort ongebruikelijke combinaties van bijvoeglijke en zelfstandige naamwoorden is het lezen van deze bundel een plezier.

De gedichten zijn dan weer heel ‘down to earth’ en even later weer volledig ontspoord (op een positieve manier). Hierbij speelt de fantasie van de dichter een belangrijke rol. Voor de ervaren poëzielezer valt er veel te genieten maar ook voor de minder ervaren lezer zijn de gedichten zeer te genieten (ik heb de proef gedaan!). Een bundel die ik kan aanraden kortom.

Ik heb voor het gedicht ‘Stilte’ gekozen omdat dit voor mij heel duidelijk illustreert wat Langeveld kan.

Stilte

Vandaag rouwt de treurwilg paars
haar takken reiken tot aan
het somber, vileine water
haar lijzige bladeren
ruizelen in de schrale wind

voor even toont ze me een grimas
speelt met haar uitgerekte schaduw
aaibaar groen in nevelslierten omhuld

tijd is verzonnen door verlangen
lauwwarm water laat me erin wiegen
schudt me wakker
in fluisterend geschreeuw

zwalkend licht zindert uit de verte
drijft weg in ‘t cadans van het getij
verstarring voorgoed doorbroken

in spraakloze taal ademt ze
zonder te ademen.

 

Bron: Wouter van Heiningen – recensie ‘Zijwaarts springen’.

Front

 

 

 

ISBN: 978 94 91897 50 4
86 pagina’s, prijs € 13,95
Meer info.

Gesigneerd én van een opdracht voorzien,
zijn er nog enkele exemplaren van
Zijwaarts springen via mij te bestellen.

Nacht vergeeft dag

Ergens boven in mijn kamer
in een bundel licht gevangen
sta ik oog in oog met
het bed uit mijn jeugd

het verweesd bed
– te kort voor languit –
blikt me smekend aan,
steekt zomaar van wal

de tafel
en daarna de stoel
vallen ongevraagd in

bonte kakofonie van over elkaar
heen buitelende stemmen
een zinnige zin valt er
niet van te maken

beneden ligt vader ademend
in een velours gordijn regen
zijn laatste dagen rijgen aaneen

met zijn hart
dichtgespijkerd in de armen
kijken zijn ogen me
als in de verte aan

lispelt-ie
af en toe wat woorden

evenals mijn bed
tafel en stoel

volkómen onsamenhangend.

 

Beoordeling Turing Nationale Gedichtenwedstrijd 2014:
‘Er wordt in dit gedicht prachtig beschreven hoe meubels tot leven komen door te praten. Fantasie en werkelijkheid lopen door elkaar heen. Vooral als er een vergelijking wordt gemaakt tussen een vader die lispelt en meubels die praten. De accenten op de e en o kunnen geschrapt worden. Aan het eind kan gewerkt worden. Misschien moet de laatste regel weg.’

Winnend gedicht bij Gedichtenwedstrijd Pijn, juli 2015, Uitgeverij AquaZZ.
Juryrapport: ‘In het winnende gedicht laat de dichter verleden, heden en (nabije) toekomst frontaal op elkaar botsen. De stemmen van een bed, een tafel en een stoel uit het verleden vormen een bonte kakofonie; en daar is niks zinnigs van te maken. Zonder het woord te gebruiken schetst de dichter de pijn van wat er niet meer is, en of binnenkort niet meer zal zijn. Want als je als lezer in het heden stapt, en met het gedicht mee naar beneden gaat, dan ligt daar vader op zijn sterfbed. De woorden die hij lispelt, zijn ook ‘volkomen onsamenhangend’. Prachtig verwoord: de grootste pijn zit ‘m niet zozeer in het verlies zelf, maar in de zinloosheid ervan.’

Nacht vergeeft dag is opgenomen in de bundel 'Zijwaarts springen', 2015.
Klik hier voor de voordracht van Nacht vergeeft dag.

Lentewind

Lijn 3 knerpt de bocht door
zeilt onderlangs het open raam,
blijmoedig fluit de merel (m)
op een in onbruik geraakte
arm van een televisieantenne,
pleingeluiden dolen af
naar een wolkeloze dag

vandaag oogt het plein
als een volleerde jongleur,
op zomerhoogte gespelde jurken
fladderen in de vroege wind,
kastanjeknoppen knappen
ongevraagd uit hun basten

vandaag voelt als de geboorte
van mijn eerste
kwetsbaar huilend
bij het wassen in de kuip,
haar lege hoofd zonder gedachten
enkel groeien als het voorjaar.

 

Beoordeling van Turing Nationale Gedichtenwedstrijd 2014:
‘Wanneer je in drie strofen en weinig woorden een hele wereld neer kunt zetten, ben je een goed dichter. De details zijn goed, de woordkeuze is goed, de beelden heel soms wat bekend, maar dit is een gedicht met een hart.’

 Lentewind is opgenomen in de bundel 'Zijwaarts springen, 2015.
Klik hier voor voordracht van ‘Lentewind’ in de kapel van het 
OLVG-ziekenhuis.